Trump, Vance ve Hegseth arasında Ukrayna kararı için beklemede ifadesi, Washington’da Ukrayna’ya ilişkin kritik kararların ertelendiğine ve sürecin siyasi dengeler nedeniyle netleşmediğine işaret ediyor. Konuya yakın çevrelerde, olası adımların hem dış politika öncelikleri hem de iç siyasi hesaplar arasında değerlendirildiği, bu nedenle nihai tutumun henüz açıklanmadığı belirtiliyor.
Trump yönetiminde İran için diplomasi ve askeri seçenekler ayrıştı
ABD’de ara seçimlerin Başkan Donald Trump açısından yenilgiyle sonuçlanmasının ardından Beyaz Saray’da İran politikasına ilişkin görüş ayrılıkları gündeme geldi. Seçim sonuçlarında İran ile yaşanan savaşın etkili olduğu değerlendirilirken Trump yönetimindeki üst düzey isimlerin Tahran’a karşı izlenecek yol konusunda farklı yaklaşımlar benimsediği belirtildi.
Trump’ın seçimlerin ardından İran’a yönelik yeni bir askeri operasyon düzenlenebileceğine ilişkin açıklamaları, yönetim içindeki tartışmaları artırdı. ABD basınında yer alan haberlere göre, Başkan Yardımcısı JD Vance diplomatik çözüm arayışlarını sürdürürken Savunma Bakanı Pete Hegseth yeni bir askeri harekât düzenlenmesini savunuyor.
JD Vance yaklaşık iki haftadır İran ile dolaylı temas yürütüyor
ABD merkezli Axios’un haberine göre, Başkan Yardımcısı JD Vance, yaklaşık iki haftadır İran ile yürütülen dolaylı müzakerelerde aktif rol üstleniyor. Vance’in, Katar Başbakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ve Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir ile neredeyse her gün görüşerek diplomatik süreci ilerletmeye çalıştığı belirtiliyor.
Vance’in ayrıca İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai’ye mektup göndererek iki ülke arasında doğrudan müzakerelerin yeniden başlatılmasını önerdiği bildirildi. İranlı yetkililerin söz konusu mektubu olumlu karşıladığı, taraflar arasında teknik düzeyde bir toplantı düzenlenmesi ihtimalinin de değerlendirildiği kaydedildi.
Hegseth ve Cooper yeni ve kapsamlı askeri operasyon istiyor
Savunma Bakanı Pete Hegseth ve ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper ise İran’a yönelik yeni ve kapsamlı bir askeri operasyon düzenlenmesini savunuyor. Hegseth ve Cooper’ın, geniş çaplı bir harekâtla İran’ın nükleer programından vazgeçmeye zorlanabileceği görüşünde olduğu belirtiliyor.
Askeri müdahaleyi destekleyen isimlerin, bölgede yaşanan mevcut askeri çıkmazdan nisan ayında İran ile mutabakata varılmasını ve operasyonların durdurulmasını savunan JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Steve Witkoff ve Jared Kushner’ı sorumlu tuttuğu ileri sürülüyor. Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Hazine Bakanı Scott Bessent’in ise yeni saldırılar düzenlenmesi yerine İran’a yönelik ekonomik yaptırımların ve deniz ablukasının devam ettirilmesini desteklediği ifade ediliyor.
Trump’a yeni saldırılar için sekiz haftalık süre baskısı yapılıyor
ABD yönetiminde İran’a yönelik askeri harekâtı destekleyen isimlerin ise Başkan Trump’a yeni saldırılar için yaklaşık sekiz haftalık bir süre kaldığı yönünde değerlendirmelerde bulunduğu öne sürülüyor. NBC News’e dayandırılan bilgilere göre, askeri müdahaleyi savunan yetkililer, ocak ayında Demokratların kontrolündeki yeni Kongre göreve başlamadan önce İran’a yönelik harekât düzenlenmesini istiyor.
ABD’nin bölgede 50 binden fazla askeri, 20’den fazla savaş gemisi ve 200’ü aşkın hava aracı bulunduğu belirtilirken olası bir askeri operasyonun kapsamına ilişkin değerlendirmeler de sürüyor. Yeni bir harekât düzenlenmesi durumunda İran’ın petrol ve doğal gaz altyapısının yanı sıra Kazma Dağı’ndaki nükleer tesislerin de hedef alınabileceği ileri sürülüyor.
Basra Körfezi açıklarında deniz ablukası sürüyor
Öte yandan ABD donanmasının Basra Körfezi açıklarında İran’a yönelik deniz ablukasını sürdürdüğü bildirildi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM) ise İran’ın nükleer programına ilişkin kritik bilgi sağlayan kişilere 20 milyon dolara kadar ödül verileceğini duyurduğu aktarıldı.
Washington yönetiminde İran’a yönelik izlenecek politikaya ilişkin tartışmalar devam ederken bölge ülkeleri de yeni bir askeri çatışmanın önlenmesi amacıyla diplomatik girişimlerini yoğunlaştırdı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, dün yaptığı açıklamada son 48 saat içerisinde aralarında Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın da bulunduğu 12 ülkenin dışişleri bakanıyla görüştüğünü bildirdi.
Katar Hürmüz Boğazı için anlaşma taslağı hazırladı
Diplomatik girişimler kapsamında Katar’ın, ABD ile İran arasındaki anlaşmazlıkların giderilmesini ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını amaçlayan bir anlaşma taslağı hazırladığı belirtildi. İngiliz The Guardian gazetesinin haberine göre, Katar tarafından taraflara iletilen planda, ABD’nin İran’a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması ve dondurulmuş 8 milyar dolarlık İran varlığının bir bölümünün serbest bırakılması öngörülüyor.
Bunun karşılığında İran’ın, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) denetçilerinin saldırılarda hasar gören nükleer tesisleri ziyaret etmesine izin vermesi ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden deniz trafiğine açması talep ediliyor. Katar Emiri Temim bin Hamed Al Sani’nin söz konusu öneriyi cuma günü ABD Başkanı Donald Trump’a ilettiği bildirildi.
İran anlaşma için ek şartlar ileri sürüyor
İran yönetiminin ise anlaşma için Lübnan’daki savaşın sona erdirilmesi, ABD askeri güçlerinin bölgeden çekilmesi, ekonomik yaptırımların hafifletilmesi ve savaş nedeniyle tazminat ödenmesi gibi ilave şartlar ileri sürdüğü ifade edildi. Beyaz Saray’da diplomasi ve askeri müdahale seçeneklerine ilişkin farklı görüşler gündemdeki yerini korurken Trump yönetiminin İran konusunda nasıl bir karar alacağı belirsizliğini sürdürüyor.