Anayasa Mahkemesi rayiç bedel maddesini iptal etti. Karar, ilgili düzenlemenin hukuka uygunluğu ve uygulamaya etkileri açısından önem taşırken, iptal edilen hükmün detayları ile bundan sonraki süreç kamuoyunda yakından takip edilecek.
Anayasa Mahkemesi rayiç bedel düzenlemesini iptal etti
Anayasa Mahkemesi, paylı mülkiyete konu taşınmazların üçüncü kişilere satışı halinde diğer paydaşların kullandığı önalım hakkına ilişkin davalarda hakime rayiç bedel belirleme yetkisi veren kanuni düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.
Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre Yüksek Mahkeme, Türk Medeni Kanunu’nun önalım hakkını düzenleyen maddelerine yönelik iptal başvurusunu karara bağladı. Başvuruda, dava sürecinde hakime doğrudan rayiç bedel belirleme imkanı tanıyan ve hak sahibini bu tutarı yatırmakla yükümlü kılan ek fıkranın mülkiyet hakkını ihlal ettiği kaydedildi.
Başvuru Türk Medeni Kanunu’nun 732. maddesine uzandı
NTV’de yer alan habere göre, Türk Medeni Kanunu’nun 732. maddesinde yer alan temel kurala göre paylı mülkiyette bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satması halinde diğer paydaşlar önalım hakkını kullanabiliyor.
Uygulamada ev, arsa ve tarla gibi taşınmazlarda hissedarlardan birinin hissesini üçüncü kişiye devretmesi halinde diğer hissedarlar dava açarak bu hakkı kullanabiliyordu. Ancak sonradan eklenen düzenlemeyle hakime doğrudan rayiç belirleme yetkisi tanınmıştı.
İtiraza konu ek hükümde rayiç bedel ve kesin süre yer aldı
İtiraza konu edilen ek hükümde, dava konusu payın rayiç bedelinin hâkim tarafından gecikmeksizin belirleneceği düzenleniyordu. Önalım hakkı sahibinin, belirlenen rayiç bedel ile alıcıya düşen tapu giderlerini nemalandırılmak üzere hâkim tarafından belirlenen yere verilen kesin süre içinde nakden yatırmakla yükümlü olduğu belirtiliyordu.
Hükümde, bu yükümlülüğün verilen kesin süre içinde yerine getirilmemesi halinde önalım hakkı sahibi adına payın tesciline karar verilemeyeceği, yatırılan bedelin ise hükmün kesinleşmesi üzerine nemalarıyla birlikte ilgilisine ödeneceği ifade ediliyordu.
Mahkeme mülkiyet hakkına engel gördü
Gelen itiraz başvurularını birleştirerek esastan inceleyen Anayasa Mahkemesi, söz konusu yasa maddesinin Anayasa’da güvence altına alınan haklarla bağdaşmadığına karar verdi.
Yüksek Mahkeme, önalım hakkının kullanımına getirilen sınırlamaların hak sahiplerinin aleyhine sonuç doğurduğuna dikkat çekti. İptal kararında, ön alım hakkına yönelik rayiç belirleme yetkisiyle bu hakkı kullanmak isteyen paydaşın ödeme yükümlülüğünün hâkim tarafından belirlenen rayiç bedel ile sınırlandırıldığı, düzenlemenin hak sahiplerinin mülkiyet hakkını fiilen kullanmasını engellediği sonucuna varıldığı belirtildi.
İptal kararının yürürlüğü 9 ay sonra başlayacak
Yüksek Mahkeme heyeti, dava konusu ek maddede yer alan “rayiç bedeli”, “gecikmeksizin” ve “kesin süre” ibarelerinin bütünüyle iptal edilmesine hükmetti.
Hukuki boşluk doğmaması ve gerekli yasal düzenlemelerin yapılabilmesi amacıyla kararın Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren 9 ay sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırıldı.