Prof. Dr. Yılmaz akaryakıt zammının enflasyonu 7 puan artırabileceğini belirtti ve bu durumun ekonomik dengeler üzerinde yaratabileceği olumsuz etkiler konusunda uyarılarda bulundu.
Akaryakıt zamlarının enflasyona etkisi 7 puanı bulabilir
Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz, ANKA Haber Ajansı’na yaptığı açıklamalarda, yükselen petrol fiyatları, rafineri marjları ve döviz kurlarının akaryakıt fiyatları üzerindeki baskısını detaylandırdı. Yılmaz, benzinin litresinin 80 TL’yi, motorinin ise 90 TL’yi aştığı mevcut tabloda, motorinde kritik eşiğin geçilmek üzere olduğunu belirtti.
Ekonomist, yılbaşından bu yana motorin fiyatlarında yüzde 72,4, benzinde ise yüzde 50,5 oranında artış kaydedildiğini vurguladı. Eşel mobil sisteminin uyguladığı kısmi frenleme olmasaydı, bu artışların motorinde yüzde 90,7’ye, benzinde ise yüzde 81,1’e ulaşacağını ifade etti.
Eşel mobil sistemi fiyatları sınırladı
Eşel mobil uygulamasının devre dışı kalması durumunda motorinin litresinin 103 TL, benzinin ise 90,1 TL seviyesine çıkacağını kaydeden Yılmaz, bu durumu yılın ilk sekiz ayındaki yüzde 22,1’lik kümülatif enflasyon verisiyle karşılaştırdı. Akaryakıt zamlarının genel fiyat düzeyindeki artışın yaklaşık üç-dört katına ulaştığını belirten ekonomist, durumun ciddiyetine dikkat çekti.
Motorindeki olağanüstü fiyat hareketlerinin sadece ham petrol fiyatlarıyla açıklanamayacağını belirten Yılmaz, küresel rafineri kapasitelerindeki darboğazın ve lojistik maliyetlerin baskıyı artırdığını ifade etti. Rafineri marjı (crack spread) daralmadıkça, Brent petrol fiyatları düşse dahi pompa fiyatlarında rahatlama beklenmemesi gerektiğini savundu.
Eylül ayı enflasyonunda akaryakıt faktörü
Prof. Dr. Yılmaz, Temmuz-Eylül döneminde motorinde yüzde 30, benzinde ise yüzde 23,3 oranında fiyat artışı öngördüklerini belirtti. Bu artışların aylık yüzde 1-2 bandında seyreden enflasyon ortamında olağanüstü olduğunu ifade eden Yılmaz, doğrudan yansımaların eylül enflasyonuna 0,39 puan, dokuz aylık birikimli katkısının ise 1,63 puan olduğunu açıkladı.
Ulaştırma, tarım, gıda ve sanayi üretim maliyetleri üzerinden gelişen ikincil etkilerle birlikte, akaryakıtın toplam enflasyona faturasının 7 puana yaklaşabileceğini belirten Yılmaz, yıl sonu enflasyonunun bu senaryo gerçekleşirse yüzde 32 seviyesini aşabileceği uyarısında bulundu.
Vergi indirimi ve sosyal destek çağrısı
Hükümete bütçe açığı kaygısını bir kenara bırakarak üretim ve toplumsal refahı koruyacak adımlar atması çağrısında bulunan Yılmaz, yıl sonuna kadar ÖTV’nin sıfır seviyesine çekilmesini ve KDV oranlarının yakıt türüne göre yarı yarıya düşürülmesini önerdi. Ayrıca, dar gelirlilere yönelik nakdi sosyal desteklerin ivedilikle artırılması gerektiğini ifade etti.
Reel sektöre yönelik geçici mali destek programlarının, KDV indirimleri ve ÖTV muafiyetleriyle desteklenerek üreticinin üzerindeki girdi maliyeti baskısının hafifletilmesi gerektiğini savunan Yılmaz, vergi indirimlerinin bütçeye yük getireceğinin farkında olduğunu ancak tercihin kısa vadeli bütçe dengesi yerine enflasyonun yaratacağı derin tahribat gözetilerek yapılması gerektiğini belirtti.