Bill Gates’in finanse ettiği bir proje, Kolombiya’nın Medellín kentinde oldukça ilginç bir yöntemle hastalık kontrolü gerçekleştiriyor. Şehirde haftada 40 milyon sivrisinek üretiliyor — ancak bu sivrisinekler insanları koruyan bir silahla donatılmış.
Medellín’deki fabrika, Aedes aegypti türü sivrisinekleri Wolbachia adlı doğal bir bakteri ile enfekte ederek hazırlıyor. Bu bakteri, dang humması, Zika, chikungunya ve sarı humma gibi virüslerin sivrisinekler tarafından bulaştırılmasını engelliyor. Önemli nokta: bu genetik mühendislik değil. Wolbachia doğada bulunan bir mikroorganizma ve sivrisineklere sadece bu bakteri aşılanıyor.
Üretimden Sokağa: Yayılım Stratejisi
Haftada 30-40 milyon enfekte sivrisinek, Medellín’in çeşitli bölgelerine çok farklı yollarla salınıyor. Şehir merkezinde yaya olarak dağıtım yapılırken, bazı mahalleler bisiklet veya motosikletlerle ulaşılıyor. Erişilmesi zor tepelerdeki semtler için ise drone’lar devreye giriyor.
Proje, enfekte sivrisineklerin vahşi popülasyonlarla çiftleşerek bu bakteri özellliğini yayması prensibine dayanıyor. Böylece bölgedeki sivrisinek popülasyonu zamanla Wolbachia ile enfekte hale geliyor ve hastalık taşıyıcılığı azalıyor.
2022-2025 döneminde rapor edilen rakamlar, operasyonun ölçeğini gösteriyor. Medellín’de dang humması ve diğer virüs kaynaklı hastalıklar önemli bir halk sağlığı sorunu olmuş; bu proje çevre sağlığı müdahalesi olarak tasarlanmıştır.
Not: Bu yaklaşım, Dünya Sağlık Örgütü tarafından onaylanan bir yöntemdir ve birçok tropikal ülkede benzer pilot projeler yürütülmektedir.
