Çin, denizin 4.000 metre derinliğinde çelik takviyeli denizaltı kablolarını kesebilen bir cihaz geliştirdi. Devlet destekli Çin Gemi Bilimsel Araştırma Merkezi (CSSRC) ve bağlı kuruluş Derin Deniz İnsanlı Araçlar Devlet Anahtar Laboratuvarı tarafından geliştirilen cihaz, küresel veri trafiğinin yüzde 95’inden fazlasını taşıyan denizaltı kablolarına ulaşabiliyor.
Cihazın tasarımı, 24 Şubat 2025’te Çince yayımlanan Mechanical Engineer dergisinde yayımlanan hakemli bir makalede ortaya çıktı. Çalışmaya mühendis Hu Haolong önderliğindeki ekip imza attı. South China Morning Post’un 22 Mart’ta haberleştirmesiyle teknik detaylar uluslararası kamuoyuna duyuruldu.
Cihazın teknik özellikleri
Cihaz, 4.000 metre derinlikte 400 atmosferin üzerindeki basınca dayanacak şekilde titanyum alaşım kabukla kaplı. Kesme işlemini 150 milimetrelik elmas kaplı bir taşlama çarkı yapıyor; çark dakikada 1.600 devirle dönüyor. Bir kilovatlık motor ve 8:1 dişli redüktör çekirdek mekanizmayı oluşturuyor. Yer üstü testlerinde 60 milimetre kalınlığındaki zırhlı kabloların başarıyla kesildiği bildiriliyor.
Tasarım, Çin’in Fendouzhe (Mücadeleci) ve Haidou serisi insanlı/insansız denizaltı araçlarına entegre edilebilecek şekilde yapılmış. Mevcut denizaltı iletişim altyapısının çoğu 2.000 metre civarında konuşlanırken, 4.000 metre kapasite bu seviyenin iki katı anlamına geliyor.
“Sivil amaçlı” açıklaması ve Batı’nın şüphesi
Pekin cihazın kurtarma operasyonları ve deniz tabanı madenciliği için tasarlandığını savunuyor. Çin Büyükelçiliği sözcüsü Liu Pengyu, Newsweek’e yaptığı açıklamada cihazın “deniz bilimsel araştırmalarında kullanıldığını” ve “ABD ile bazı Avrupa ülkelerinin de benzer teknolojiye sahip olduğunu” söyledi. Liu, “Çin denizaltı altyapısının korunmasına büyük önem veriyor” ifadesini de ekledi.
Batılı analistler bu açıklamaya temkinli yaklaşıyor. German Marshall Fund’ın ABD-Hint-Pasifik Programı yönetici direktörü Bonnie Glaser, X platformundaki paylaşımında “Pekin denizaltı kablolarını kesmekten sorumlu olmadığını söylüyor. Peki neden 4.000 metre derinlikte kablo kesebilen bir cihazı tanıttı?” diye sordu. Brüksel merkezli Centre for Russia Europe Asia Studies’in kurucusu Theresa Fallon ise paylaşımında cihazın varlığının “‘kaza olmuştu’ açıklamalarını yutulmaz hale getirdiğini” yazdı.
Endişenin somut zemini var. 2024’ün başından bu yana Baltık Denizi’nde ve Tayvan çevresinde meydana gelen kablo hasarı vakalarında Çin gemilerinin olay yerinde bulunduğu tespit edildi. Şubat 2025’te Tayvan makamları, Penghu adası ile ana karayı bağlayan kablonun zarar gördüğü bölgede bir Çin gemisini gözaltına aldı.
Guam ve stratejik darboğazlar
Analistlerin üzerinde durduğu kritik nokta cihazın Guam gibi stratejik bölgelerde kullanılma ihtimali. ABD’nin Hint-Pasifik askeri stratejisinin merkezindeki Guam, aralarında Google’ın da bulunduğu birçok kuruma hizmet veren bir düzineden fazla fiber-optik kabloya ev sahipliği yapıyor. 2.000 metrenin altındaki sularda kabloların büyük çoğunluğu gömülmediği için müdahaleye açık durumda.
Cihazın insansız platformlardan, su yüzeyine çıkmadan kullanılabilir olması askeri analistlerin asıl tedirgin olduğu nokta. Kaynak olarak gösterilemeyen ama izi bulunabilen bir kablo hasarı, jeopolitik kriz anlarında küresel iletişimi felç edebilecek potansiyel taşıyor.
Çin, son yıllarda dünyanın en büyük insanlı ve insansız denizaltı araç filosunu kurmuş durumda. Fendouzhe 2020’de 10.909 metreye inerek ulusal rekor kırmıştı. Yeni kesme cihazı, bu filoyla birleştiğinde Pekin’in derin denizdeki erişimini yeni bir aşamaya taşıyor.
