Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, TRT Haber’de Gülçin Üstün Can’ın sunduğu özel röportajda akaryakıt fiyatlarındaki güncel durumu değerlendirdi. Bakan Şimşek, “Eşel mobil uygulaması olmasaydı bugün mazot 89,4 lira, benzin ise 79 lira olacaktı” dedi.
Şimşek, akaryakıtta maktu (sabit) ÖTV’den feragat ederek vatandaşlara yansıyacak şoku sınırladıklarını vurguladı. “Şoku vatandaşa yansıtmadık” diyen Bakan, uygulamanın 2 ayda Hazine’ye maliyetinin 90 milyar TL olduğunu, yılın tamamında devam etmesi halinde ise yaklaşık 600 milyar TL civarında bir etki yaratacağını açıkladı.
Röportajda enerji tedarikinde hiçbir sorun yaşanmadığını da belirten Şimşek, eşel mobil sistemi sayesinde enflasyon üzerindeki baskının da sınırlandığını ifade etti.
Eşel Mobil Nedir?
Eşel mobil, akaryakıt (benzin, motorin, LPG) fiyatlarındaki ani dalgalanmaları önlemek için uygulanan otomatik vergi ayarlama mekanizmasıdır.
- Adı “eşel” (escalator = yürüyen merdiven) ve “mobil” (hareketli) kelimelerinden gelir.
- Petrol fiyatları, döviz kuru veya diğer maliyet unsurları değiştiğinde ÖTV miktarı otomatik olarak yukarı veya aşağı ayarlanır.
- Amaç: Pompa fiyatlarının (vatandaşa yansıyan fiyat) aşırı yükselmesini veya düşmesini engellemektir.
- Böylece vatandaş ani “fiyat şoku” yaşamaz, enflasyon üzerindeki baskı da kontrol altında tutulur.
Türkiye’de uzun yıllardır uygulanan bu sistem, özellikle uluslararası petrol fiyatlarındaki sert artış dönemlerinde devreye girerek fiyatları stabilize eder. Bakan Şimşek’in bugün açıkladığı gibi, sabit ÖTV’den feragat edilerek eşel mobil mekanizmasıyla vatandaşın cebine yansıyan yük azaltılıyor; ancak bu durum Hazine’ye önemli bir maliyet getiriyor.
Özetle: Eşel mobil sayesinde bugün mazot ve benzin fiyatları, aksi takdirde oluşacak seviyelerin çok altında seyrediyor. Sistem, fiyat istikrarı sağlarken devlete de geçici bir mali yük oluşturuyor.
